W dniach 25-29 maja 2026 roku wraz z nauczycielką z Zespołu Szkół nr 5 w Poznaniu uczestniczyłam w mobilności edukacyjnej Erasmus+ w Istituto Comprensivo „A. Diaz” w Laterzie, położonej w regionie Apulia we Włoszech. Jest to zespół szkół obejmujący przedszkole, szkołę podstawową oraz szkołę średnią I stopnia.
Był to bardzo intensywny tydzień obserwacji pracy szkoły, uczestnictwa w lekcjach, rozmów z nauczycielami i nauczycielkami oraz udziału w wydarzeniach edukacyjnych i kulturalnych.
Pierwszego dnia odbyło się spotkanie powitalne z dyrekcją oraz gronem pedagogicznym, podczas którego przedstawiono organizację placówki i jej codzienne funkcjonowanie.
Uczestniczyłam również w zajęciach poświęconych wykorzystaniu sztucznej inteligencji w edukacji, prowadzonych przez nauczycielki z Chalkidy w Grecji. Warsztaty odbywały się w języku angielskim i miały charakter praktyczny. Uczniowie i uczennice pracowali na szkolnych tabletach, ponieważ w szkole obowiązuje zakaz korzystania z telefonów komórkowych. Młodzież analizowała obrazy i treści generowane przez AI, ucząc się odróżniać materiały stworzone przez człowieka od tych wygenerowanych przez sztuczną inteligencję. Tworzyła również skuteczne prompty, rozwijając umiejętność krytycznego myślenia i świadomego korzystania z nowych technologii. Prowadzące podkreślały znaczenie kompetencji cyfrowych oraz odpowiedzialnego podejścia do AI. Zajęcia pokazały, że sztuczna inteligencja może być cennym wsparciem procesu uczenia się, ale wymaga także krytycznej oceny i ostrożności.
Autorki warsztatów przybliżyły nam również funkcjonowanie greckiego systemu edukacji oraz realia pracy swojej szkoły. Wraz z nauczycielką z ZSP nr 5 odwdzięczyłyśmy się prezentacją informacji o Poznaniu.
Tego samego dnia odbyła się także wycieczka edukacyjno-kulturowa do Alberobello i Polignano a Mare, połączona ze wspólnym obiadem oraz rozmowami o edukacji w międzynarodowym gronie.
Drugiego dnia kontynuowałam job shadowing w szkole średniej I stopnia „Dante”. Obserwowałam zajęcia oraz rozmawiałam z młodzieżą i nauczycielką języka włoskiego o literaturze, sztuce, programie nauczania i metodach pracy z tekstem literackim. Zaskoczyło mnie, że uczniowie nie korzystają z tradycyjnych lektur szkolnych, lecz z bardzo obszernych podręczników liczących około sześciuset stron, zawierających teksty i materiały do pracy. Nauczycielka świadomie poszerzała jednak konteksty interpretacyjne i kulturowe. Podobnie jak w Polsce, w materiałach dominują teksty autorstwa mężczyzn.
Wieczorem odbył się dwugodzinny koncert „Nessuno viaggia da solo” („Nikt nie podróżuje sam”) w Sanktuarium Mater Domini – ważne wydarzenie dla całej społeczności szkolnej.
Trzeciego dnia obserwowałam lekcje w szkole podstawowej, między innymi w klasie pierwszej i czwartej, a także zajęcia muzyczne. Szczególną uwagę zwróciła bardzo dobra współpraca nauczycieli i nauczycielek oraz spójność działań dydaktycznych między poszczególnymi przedmiotami.
Czwartego dnia uczestniczyliśmy w wycieczce do Matery, podczas której poznawaliśmy historyczne i kulturowe dziedzictwo regionu. Miasto mogliśmy podziwiać również z punktu widokowego. Matera znana jest jako plan filmowy wielu produkcji, między innymi „Pasji” Mela Gibsona, „Nie czas umierać” oraz „Ewangelii według świętego Mateusza” Paola Pasoliniego. Jej niezwykła architektura przywoływała mi na myśl Wieżę Babel z obrazu Pietera Bruegla.
Piątego dnia odwiedziliśmy Taranto. Podczas rejsu łodzią nie udało nam się zobaczyć delfinów, jednak wynagrodził nam to widok dużego żółwia morskiego. Spacerowaliśmy również wąskimi uliczkami miasta i odwiedziliśmy kilka miejsc o znaczeniu historycznym.
Wieczorem mobilność zakończyła uroczysta kolacja oraz ceremonia wręczenia certyfikatów.
O szkole
Istituto Comprensivo „A. Diaz” obejmuje trzy przedszkola, jedną szkołę podstawową oraz szkołę średnią I stopnia „Dante”. Dzieci uczęszczają do przedszkola od trzeciego do piątego lub szóstego roku życia. Szkoła podstawowa obejmuje uczniów i uczennice w wieku od sześciu do jedenastu lub dwunastu lat, natomiast szkoła średnia I stopnia kształci młodzież w wieku od dwunastu do czternastu lat.
W klasach uczy się zazwyczaj od piętnastu do dwudziestu pięciu osób, choć zdarzają się liczniejsze oddziały.
W przedszkolu i szkole podstawowej stosowane są oceny opisowe odnoszące się do całego procesu rozwoju dziecka, jego postępów i samodzielności. W szkole średniej I stopnia obowiązuje skala ocen od 4 do 10, przy czym oceny 4 i 5 są ocenami niedostatecznymi. Oceny funkcjonują wyłącznie w formie liczbowej. Powtarzanie klasy jest możliwe, ale zdarza się stosunkowo rzadko.
Interesującym rozwiązaniem jest także brak corocznego drukowania świadectw szkolnych. Być może warto byłoby zastanowić się nad podobnymi rozwiązaniami również w Polsce. Włoska szkoła wydaje się większy nacisk kłaść na wspólne świętowanie osiągnięć i budowanie poczucia wspólnoty niż na indywidualne systemy nagradzania.
Mobilność edukacyjna pozwoliła na pogłębioną obserwację funkcjonowania włoskiej szkoły nie tylko w wymiarze dydaktycznym, lecz także kulturowym, wychowawczym i estetycznym. Jednym z najbardziej widocznych elementów była silna obecność sztuki w przestrzeni szkolnej i codziennym życiu uczniów oraz uczennic.
Szkoła kształtuje wrażliwość estetyczną poprzez otaczanie młodych ludzi pracami plastycznymi, ilustracjami, dekoracjami i projektami tworzonymi przez samych uczniów i uczennice. W przestrzeni szkolnej widoczne były liczne rysunki, plakaty oraz starannie przygotowane materiały wizualne. Zauważalna była również dbałość o estetykę prac uczniowskich, w tym o czytelne i staranne pismo. Elementy dekoracyjne, takie jak instalacje przestrzenne wykonane z kartonu i materiałów plastycznych, były później wykorzystywane podczas szkolnych uroczystości i przedstawień, co wzmacniało spójność działań artystycznych i edukacyjnych.
W szkole działa również liczna grupa młodych muzyków i muzyczek. Kształcenie muzyczne obejmuje zarówno zajęcia indywidualne, jak i grę zespołową. Dzięki pracy kilku nauczycieli i nauczycielek muzyki możliwe jest równoczesne prowadzenie lekcji indywidualnych oraz przygotowywanie uczniów do wspólnych koncertów i występów. Pozwala to na stworzenie rozbudowanej orkiestry szkolnej i realizację dużych przedsięwzięć artystycznych angażujących całą społeczność.
Szczególnym wydarzeniem był koncert końcoworoczny, który zgromadził uczniów, uczennice, nauczycieli, nauczycielki oraz mieszkańców miasta. Podczas mojego pobytu odbywały się wybory samorządowe w Laterzie, a po koncercie nowo wybrany burmistrz wygłosił swoje pierwsze publiczne przemówienie. Spotkało się ono z ogromnym entuzjazmem młodych osób. Wydarzenie miało nie tylko wymiar artystyczny, lecz także integracyjny i wychowawczy, podkreślając znaczenie współpracy, wspólnoty oraz silnych więzi między szkołą a lokalną społecznością.
Serdecznie dziękuję Dyrekcji, nauczycielom i nauczycielkom koordynującym projekt, wszystkim osobom, które umożliwiły obserwację zajęć, pracownikom szkoły oraz ich rodzinom. Dziękuję za wspólny czas, otwartość, życzliwość i gościnność, dzięki którym ten projekt zakończył się sukcesem.
Justyna Ilasz
Działanie zostało podjęte w ramach programu Erasmus+ Nasza Europa w Szkole Podstawowej nr 11 w Poznaniu.
Sfinansowane ze środków UE. Wyrażone poglądy i opinie są jedynie opiniami autora lub autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy i opinie Unii Europejskiej lub FRSE. Unia Europejska ani podmiot udzielający dotacji nie ponoszą za nie odpowiedzialności.